Chatbot AI cho trẻ em an toàn đến đâu? Điểm qua cách ChatGPT, Gemini, Meta AI, Siri, Copilot, Grok và Claude kiểm soát độ tuổi và quyền của phụ huynh.
- Hầu hết chatbot lớn đặt mốc tối thiểu 13 tuổi. Riêng Claude chỉ nhận người dùng từ 18 tuổi trở lên.
- ChatGPT, Meta AI và Copilot cho phụ huynh liên kết tài khoản, nhưng không ai xem được toàn bộ nội dung chat của con.
- Gemini và ChatGPT vẫn có thể dùng miễn phí trên trình duyệt mà không cần đăng nhập. Đây là kẽ hở các lớp bảo vệ riêng cho trẻ khó phát huy.
- Theo Common Sense Media (qua Lifehacker), Grok yếu nhất về bảo vệ trẻ vị thành niên. Tổ chức này khuyên không nên cho thiếu niên dùng.
- Ngoài cài đặt trong từng ứng dụng, phụ huynh nên bật thêm giới hạn ở cấp hệ điều hành như Android, iOS, Windows và macOS.
Nội dung bài viết
Bức tranh chung về độ tuổi
Thằng nhóc trong nhà giờ hỏi chatbot nhiều hơn hỏi ba mẹ, chuyện này không còn lạ. Mối lo về tác động đến sức khỏe tinh thần của các chatbot cũng ngày một nhiều. Theo Lifehacker, nhiều nước còn bắt đầu siết giới hạn độ tuổi với ứng dụng AI, mạng xã hội và cả web nói chung.
Bài của Lifehacker đã điểm lại 7 chatbot lớn nhất để xem trẻ có thể gặp gì và phụ huynh làm được gì. Phần lớn đặt mốc 13 tuổi, riêng Claude yêu cầu từ 18 tuổi. Các nền tảng đều dùng thêm tín hiệu như giờ dùng hay nội dung trò chuyện để đoán người dùng có phải trẻ vị thành niên hay không.
Có một điểm chung đáng chú ý: liên kết tài khoản phụ huynh hầu như đều là tùy chọn với thiếu niên. Phụ huynh nhìn chung cũng không đọc được nguyên văn cuộc trò chuyện của con.
ChatGPT, Gemini và Meta AI
ChatGPT của OpenAI có bộ kiểm soát dành cho phụ huynh khá đầy đủ. Người dùng từ 13 tuổi mới được lập tài khoản và dưới 18 thì cần phụ huynh đồng ý. Tài khoản dưới 18 tự chuyển thành ChatGPT for Teens, có chế độ học (study mode) và chặn nhập vai tình cảm, bạo lực hay nội dung tự hại.
Khi liên kết với tài khoản của ba mẹ, phụ huynh đặt được khung giờ dùng và chỉnh một số mức nhạy cảm. Hổng xem được nội dung chat. Teen cũng có quyền ngắt liên kết nếu muốn. Cách thiết lập trên web: bấm biểu tượng hồ sơ ở góc dưới bên trái, chọn Settings > Parental controls > Add family member rồi làm theo hướng dẫn.
Gemini đi theo luật tài khoản Google: dưới 13 tuổi chỉ dùng được khi nằm trong nhóm gia đình do người lớn quản lý qua Family Link. Riêng với Gemini, phụ huynh chỉ có thể bật hoặc tắt quyền truy cập. Với người dưới 18, Google áp thêm lớp bảo vệ như không cho AI đóng vai nhân vật, hạn chế lệ thuộc cảm xúc, hạn chế các cuộc trò chuyện về rượu, thuốc lá điện tử hay rối loạn ăn uống. Chính Google cũng thừa nhận các bộ lọc chưa hoàn hảo.
Kẽ hở nằm ở chỗ ai cũng mở được Gemini miễn phí trên trình duyệt mà không bị kiểm tra gì. ChatGPT cũng vậy. Theo OpenAI, người dùng ẩn danh vẫn chịu giới hạn mặc định của nhóm dưới 18 tuổi. Còn với Gemini, kiểu truy cập này chỉ có các rào chắn chung chứ không có lớp riêng cho trẻ.
Meta AI xuất hiện trong WhatsApp, Instagram và còn có ứng dụng riêng. Tài khoản Meta Teen sẽ bị chặn khi nhập vai tình cảm, bàn về rượu hay chất gây nghiện. Với chủ đề như rối loạn ăn uống hay tự hại, AI sẽ chỉ hướng tới các dịch vụ hỗ trợ. Qua cổng Meta Family Center, phụ huynh nhận báo cáo chủ đề con trò chuyện nhưng không xem được từng câu chữ. Nếu có nội dung liên quan tự hại, tài khoản phụ huynh liên kết có thể nhận cảnh báo.
Siri AI và Copilot
Với Apple, người dùng cần đủ 13 tuổi để có tài khoản và dùng Siri AI. Tài khoản do người lớn tạo cho trẻ nhỏ hơn chỉ dùng được Siri bản cũ. Theo Lifehacker, Siri AI thuộc nhóm thận trọng nhất về chủ đề trò chuyện. Công cụ quản lý mới trong iOS 27 vẫn là tùy chọn với thiếu niên. Nếu con nằm trong nhóm Family Sharing, phụ huynh dùng quy tắc Screen Time và tắt được vài tính năng như công cụ viết hay tạo hình ảnh. Vào Settings, chạm tên mình rồi chọn Family.
Copilot gắn với hệ sinh thái Microsoft, nên phụ huynh quản lý qua cổng Microsoft Family Safety. Phụ huynh bật hoặc tắt Copilot, đặt khung giờ được dùng và khóa tính năng như tạo ảnh hay chế độ giọng nói. Tuy vậy, họ không đọc được nội dung chat của con.
Microsoft cho biết người dùng bị nhận diện dưới 18 tuổi sẽ không thấy kết quả cá nhân hóa hay quảng cáo. Nội dung về tự hại, bạo lực hay hoạt động bất hợp pháp bị cấm. Hỏi về tự tử hoặc ma túy thì Copilot đưa ra gợi ý hỗ trợ thay vì câu trả lời.
Grok và Claude
Theo Lifehacker, Grok kém nhất trong nhóm về bảo vệ trẻ vị thành niên. Điều khoản ghi mốc 13 tuổi, nhưng báo cáo gần đây của Common Sense Media cho rằng việc kiểm tra tuổi không hiệu quả. Tổ chức này mô tả nền tảng có "weak safety guardrails" cùng nhiều nội dung có hại. Grok có Kids Mode, nhưng người dùng chỉ cần tự khai là trẻ và chế độ này dễ bị qua mặt. Lời khuyên của Common Sense Media khá dứt khoát: đừng cho thiếu niên dùng Grok.
Claude chọn cách đơn giản nhất: chỉ nhận người dùng từ 18 tuổi. Anthropic cũng dùng tín hiệu hành vi để phát hiện trẻ vị thành niên. Nếu bị gắn cờ, tài khoản phải xác minh tuổi bằng ước lượng tuổi qua khuôn mặt hoặc Yoti. Claude không có bản dùng web miễn phí như ChatGPT hay Gemini, nên trẻ khó vào hơn. Chat về tự hại hoặc tự tử sẽ được dẫn đến đường dây hỗ trợ. Anthropic cho biết thời gian gần đây họ cũng giảm tình trạng AI nịnh người dùng (sycophancy).
Ngoài cài đặt trong từng chatbot, phụ huynh còn có giới hạn ở cấp nền tảng như Android, iOS, Windows và macOS để chặn ứng dụng không phù hợp.
Ở nhiều nhà mình, cả nhà xài chung một chiếc điện thoại hay máy tính, nên tài khoản người lớn đăng nhập sẵn rất dễ thành "cửa sau" cho con. Cách thử nhỏ nhất là tối nay ngồi chung với con, mở chatbot con hay dùng rồi hỏi vài câu, xem nó trả lời ra sao. Sau đó rà lại tài khoản nào đang đăng nhập trên máy và bật giới hạn thời gian ở cấp hệ điều hành. Làm vậy chỉ mất vài phút mà đỡ phụ thuộc vào bộ lọc của từng ứng dụng.
Nguồn: Lifehacker (mẹo)
Kiểm duyệt bởi: Hero Association
