Alzheimer: vì sao não trẻ hơn tuổi giúp giữ trí nhớ tốt hơn

Nghiên cứu trên Neurology cho thấy người có não trẻ hơn tuổi ít bị ảnh hưởng nhận thức hơn dù đã có dấu hiệu Alzheimer sớm, nhờ khả năng dự trữ não bộ.

Vì sao có người vẫn minh mẫn dù não có dấu hiệu bệnh

Nhiều người nghĩ hễ não có thay đổi do Alzheimer thì triệu chứng sẽ xuất hiện liền. Thiệt ra hổng phải vậy. Giới nghiên cứu từ lâu đã ghi nhận có người mang khá nhiều thay đổi liên quan Alzheimer trong não, vậy mà điểm kiểm tra trí nhớ và tư duy vẫn rất tốt. Ngược lại, có người suy giảm nhận thức sớm hơn nhiều.

Câu hỏi đặt ra khá thú vị: hai người có mức bệnh tương đương, sao một người còn tỉnh táo, người kia lại chật vật? Một nghiên cứu mới đăng trên tạp chí Neurology đưa ra manh mối. Theo đó, người có não "trẻ hơn tuổi" ít bị tác động nhận thức từ giai đoạn đầu của bệnh.

Nhóm nghiên cứu đã đo những gì

Nghiên cứu có hơn 600 người lớn tuổi khỏe mạnh về nhận thức, tuổi trung bình là 70. Các nhà nghiên cứu đo mức độ bệnh lý liên quan Alzheimer bằng dấu ấn sinh học trong máu. Một số người tham gia được chụp thêm hình ảnh não. Kết quả sau đó được đối chiếu với trí nhớ, sự tập trung, tốc độ xử lý thông tin và chức năng điều hành.

Điểm đáng chú ý là khái niệm "brain reserve" (dự trữ não bộ). Hiểu đơn giản, đó là khả năng của não chịu được các thay đổi do tuổi tác hay bệnh tật mà vẫn vận hành tốt. Nhóm nghiên cứu dùng nhiều cách để ước tính chỉ số này, trong đó có brain-predicted age difference. Chỉ số này cho biết não của một người trông già hơn hay trẻ hơn so với tuổi thực.

Não khỏe giống như một lớp đệm

Phát hiện quan trọng nhất lại khá đơn giản. Người có não trông trẻ hơn tuổi ít bị ảnh hưởng hơn bởi các thay đổi liên quan Alzheimer. Dù đã có dấu hiệu bệnh lý, họ vẫn làm bài kiểm tra trí nhớ và tư duy tốt hơn. Nói cách khác, một bộ não khỏe tạo ra lớp đệm. Nó không xóa được thay đổi do bệnh nhưng giúp người ta sinh hoạt tốt hơn dù những thay đổi ấy vẫn còn.

Nghiên cứu cũng gợi ý sức khỏe tổng thể của não có thể quan trọng hơn vài yếu tố truyền thống từng được chú ý. Chẳng hạn, số năm đi học một mình không giải thích được ai chống chịu tốt hơn. Các thước đo sức khỏe não rộng hơn thì có.

Những thói quen thường được nhắc tới

Nghiên cứu này không được thiết kế để thử một biện pháp cụ thể nào. Tuy vậy, các tác giả dẫn ra ngày càng nhiều bằng chứng cho thấy quá trình lão hóa của não có thể thay đổi được. Họ cũng ghi nhận chỉ số tuổi não có vẻ phản ứng với lối sống, nhất là vận động và tập thể dục. Chưa có thói quen đơn lẻ nào bảo đảm được việc bảo vệ não, nhưng vài thói quen xuất hiện đều đặn trong các nghiên cứu:

• Vận động đều đặn: cả aerobic lẫn tập sức mạnh đều hỗ trợ lưu lượng máu lên não, cải thiện sức khỏe tim mạch - chuyển hóa, có thể giúp giữ cấu trúc não theo thời gian.
• Ngủ cho đủ: đây là lúc não dọn chất thải, củng cố ký ức. Ngủ chập chờn kéo dài từng được liên hệ với suy giảm nhận thức và nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn.
• Cho não "tập thể dục": học kỹ năng mới, đọc sách, giải quyết vấn đề, chơi nhạc cụ giúp củng cố mạng lưới thần kinh.
• Giữ kết nối với mọi người: quan hệ xã hội bền chặt thường đi cùng kết quả nhận thức tốt hơn.
• Chăm sóc sức khỏe chuyển hóa: kiểm soát đường huyết, huyết áp, cholesterol đều góp phần cho não về lâu dài.
• Đừng xem nhẹ căng thẳng: stress kéo dài ảnh hưởng giấc ngủ, tình trạng viêm, tim mạch và trí nhớ. Dành thời gian phục hồi mỗi ngày có thể là chiến lược bị bỏ quên nhiều nhất.

Nghiên cứu không cho rằng con người có thể ngăn hẳn Alzheimer hay kiểm soát mọi khía cạnh của lão hóa não. Điều nó gợi ý là một số người hình thành được sự bền bỉ về nhận thức, nhờ vậy vẫn hoạt động tốt dù các thay đổi sớm của bệnh đã xuất hiện.

Nguồn: mindbodygreen

Kiểm duyệt bởi: Hero Association