Nghiên cứu trên 44 thiếu niên cho thấy thời gian dùng màn hình đi cùng khác biệt ở vùng não về trí nhớ, nhưng chưa chứng minh được quan hệ nhân quả.
- Đại học Đông Phần Lan chụp MRI não của 44 thiếu niên khỏe mạnh từ 16 đến 19 tuổi, kết quả đăng trên NeuroImage: Reports
- Dùng màn hình nhiều đi cùng chất xám ít hơn ở vùng liên quan trí nhớ, nhưng nhiều hơn ở một số vùng về chú ý và xử lý hình ảnh
- Chất xám nhiều hơn chưa chắc là tốt, vì có thể phản ánh quá trình não trưởng thành chậm hơn
- Mẫu nhỏ, chỉ chụp một thời điểm nên chưa thể nói màn hình gây ra những khác biệt này
Nội dung bài viết
Mối liên hệ giữa màn hình và não
Điện thoại và máy tính bảng tác động thế nào tới não của người trẻ là câu hỏi được nhắc tới rất nhiều, nên việc có người nhìn thẳng vào não để tìm câu trả lời là điều đáng chú ý. Nhóm nghiên cứu ở Đại học Đông Phần Lan (University of Eastern Finland) đã dùng ảnh chụp cộng hưởng từ (MRI) để làm việc đó và kết quả được đăng trên tạp chí NeuroImage: Reports. Họ thấy thời gian dùng màn hình đi cùng những khác biệt về thể tích chất xám (grey matter) ở các vùng não phụ trách trí nhớ, sự chú ý, việc ra quyết định và xử lý hình ảnh, nhưng đó mới chỉ là mối liên hệ chứ chưa phải bằng chứng cho thấy màn hình trực tiếp gây ra các thay đổi này.
Nghiên cứu có 44 thiếu niên khỏe mạnh từ 16 đến 19 tuổi, gồm 25 nữ và 19 nam. Thể tích chất xám được đo bằng MRI, còn thời gian giải trí trước màn hình, mức độ dùng thiết bị thông minh và mức vận động thể chất thì được hỏi qua bảng câu hỏi. Ngoài ra, nhóm còn đánh giá thể lực của các em bằng bài chạy con thoi và nhảy xa tại chỗ, nhờ vậy có thể đặt thói quen dùng màn hình cạnh mức độ vận động để so sánh.

Vùng não nào có khác biệt
Những em báo cáo dùng màn hình và thiết bị thông minh nhiều hơn có xu hướng mang thể tích chất xám thấp hơn ở thùy thái dương trong (medial temporal lobe), vùng đóng vai trò quan trọng với trí nhớ và việc học. Ở chiều ngược lại, mức dùng màn hình cao hơn lại đi cùng thể tích chất xám lớn hơn ở một số phần của thùy trán, nơi liên quan tới sự chú ý, trí nhớ làm việc, việc ra quyết định và lập kế hoạch vận động. Nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ với một vùng ở thùy chẩm (occipital lobe), nơi xử lý thông tin thị giác.
Chất xám nhiều hơn chưa chắc tốt hơn
Có hai cách giải thích được đưa ra cho phần thể tích lớn hơn ở vùng trán và vùng thị giác. Cách thứ nhất là các ứng dụng và trò chơi vốn đòi hỏi sự chú ý, chuyển động và xử lý hình ảnh liên tục, nên những vùng này có thể phát triển theo nhu cầu đó. Cách thứ hai ít lạc quan hơn: não có thể đang trưởng thành chậm lại, vì ở tuổi thiếu niên não tự nhiên trải qua quá trình cắt tỉa các khớp thần kinh (synaptic pruning), tức là loại bớt những kết nối ít dùng để mạng lưới thần kinh hoạt động hiệu quả hơn và thể tích lớn hơn ở một số vùng có thể cho thấy quá trình này đang diễn ra khác đi.

Chính nhóm tác giả cũng thận trọng về những gì kết quả này nói được. Trưởng nhóm nghiên cứu Hannamari Skog cho biết kết quả cung cấp thêm thông tin về việc các yếu tố lối sống như thời gian dùng màn hình, vận động và thể lực liên quan thế nào tới cấu trúc não ở tuổi thiếu niên, nhưng mối liên hệ này khá phức tạp nên cần thêm nghiên cứu để hiểu ý nghĩa lâu dài của chúng. Riêng với vận động và thể lực, kết quả cũng có liên quan tới cấu trúc não nhưng rối rắm hơn và một số mối liên hệ không còn ý nghĩa thống kê sau khi hiệu chỉnh cho nhiều phép so sánh.
Hạn chế của nghiên cứu
Nghiên cứu này có quy mô tương đối nhỏ, lại chỉ chụp lại bức ảnh của một thời điểm chứ không theo dõi sự thay đổi qua nhiều năm, nên không thể dùng nó để nói rằng việc lướt video ngắn hết ngày này qua ngày khác đang làm não ai đó teo đi. Điều nó làm được là bổ sung thêm một mảnh vào bức tranh đang dày lên về cách thói quen số và vận động thể chất gắn với bộ não đang phát triển.
Migovi cho rằng điểm đáng giữ lại từ nghiên cứu này không nằm ở việc màn hình tốt hay xấu, mà ở chỗ kết quả đi theo hai hướng ngược nhau: có vùng nhỏ đi, có vùng lớn lên và ngay các tác giả còn chưa chắc lớn hơn nghĩa là tốt hơn. Với 44 người tham gia và chỉ một lần chụp, bạn khó có thể rút ra kết luận mạnh nào về chuyện con em mình dùng điện thoại bao lâu là quá nhiều. Cách hợp lý hơn là xem đây như một tín hiệu để theo dõi, nghĩa là chờ những nghiên cứu theo dõi nhiều năm trên nhóm đông hơn trước khi đổi thói quen cả nhà vì một con số cụ thể. Trong lúc đó, việc giữ cho các em vận động đều đặn vẫn là điều chắc chắn có ích mà không cần chờ thêm bằng chứng nào.
Nguồn: Digital Trends
Kiểm duyệt bởi: Hero Association








