Thay vì chờ cửa sổ phóng mỗi hai năm, NASA cho hai tàu Escapade đợi sẵn ở điểm L2 rồi mượn lực hấp dẫn Trái Đất để bứt tốc, hướng tới sao Hỏa.
- Hai tàu Blue và Gold của sứ mệnh Escapade vừa hoàn tất lần bay ngang Trái Đất có dùng động cơ đẩy, lần đầu tiên NASA làm được
- Cách đi mới: phóng sớm một năm, chờ ở điểm Lagrange L2 rồi mượn lực hấp dẫn Trái Đất để tới sao Hỏa, chưa cơ quan vũ trụ nào từng thử
- Còn khoảng 10 tháng bay nữa, dự kiến tới nơi vào đầu tháng 9 năm sau
- Tàu MMX của JAXA phóng sau nhưng cũng đến gần như cùng lúc, cho thấy hướng đi của NASA có cơ sở
Nội dung bài viết
Chặng tăng tốc quanh Trái Đất
Cách đây hơn một năm, NASA phóng sứ mệnh Escapade với hai tàu thăm dò có biệt danh Blue và Gold, được đặt theo màu cờ của Đại học UC Berkeley, nơi hai tàu được chế tạo. Suốt một năm sau đó, cặp tàu chỉ quanh quẩn gần Trái Đất và trong tháng này chúng đã hoàn tất cú bay ngang hành tinh của chúng ta để chính thức lên đường tới sao Hỏa. Đây cũng là lần đầu tiên NASA thực hiện một lần bay ngang Trái Đất có dùng động cơ đẩy.
Thông thường, tàu vũ trụ chỉ lợi dụng lực hấp dẫn tự nhiên của một hành tinh hoặc của Mặt Trời để áp sát rồi văng ra xa, như Voyager 1 từng làm với các lần bay ngang không dùng động cơ. Escapade cũng mượn lực hấp dẫn Trái Đất nhưng còn bật thêm động cơ đẩy để có thêm vận tốc, nên đội điều khiển phải thực hiện thao tác này hai lần, mỗi lần cho một tàu.
Vì sao phóng sớm một năm
Chuyến bay tới sao Hỏa đòi hỏi nhiều tháng di chuyển ngoài không gian sâu, thời điểm phải thật chuẩn và rất nhiều nhiên liệu, nhưng nếu tàu xuất phát đúng cửa sổ phóng thì lượng nhiên liệu cần dùng giảm đi đáng kể. Cách tiết kiệm này gọi là quỹ đạo chuyển tiếp Hohmann (Hohmann Transfer), một phương pháp đã được ghi chép kỹ và phòng thí nghiệm JPL của NASA có hẳn một bài tập toán nhỏ để minh hoạ cách tính. Với Escapade, NASA chủ động phóng sớm một năm để hai tàu chờ sẵn ở điểm Lagrange L2 giữa Trái Đất và Mặt Trời, tức một điểm nằm ở phía bên kia Trái Đất so với Mặt Trời, rồi đợi cửa sổ phóng kế tiếp mở ra.

Theo CNET, cách đưa tàu chờ ở L2 là thành tựu lớn nhất của sứ mệnh vì chưa cơ quan vũ trụ nào từng thử. Jeff Parker, giám đốc công nghệ của Advanced Space kiêm thiết kế trưởng sứ mệnh, nói rằng hướng đi này cho phép phóng gần như bất cứ lúc nào rồi dùng lực hấp dẫn Trái Đất để lấy đà, thay vì phải chờ hai năm một lần mới phóng thẳng được khi các hành tinh thẳng hàng. Nói cách khác, khâu lên lịch phóng không còn bị bó vào một mốc cố định.
Hành trình còn lại
Quỹ đạo mới đưa hai tàu vào đường đi của sao Hỏa, được canh sao cho khi chúng tới nơi thì hành tinh này cũng vừa lướt qua và kịp giữ cả hai vào quỹ đạo. Hai tàu sẽ bay thêm khoảng 10 tháng, dự kiến tới sao Hỏa vào đầu tháng 9 năm sau, khi đó chúng đã ở ngoài không gian tổng cộng 22 tháng. Nhiệm vụ của chúng là đo từ quyển (magnetosphere) của sao Hỏa, thứ được cho là đã bị gió Mặt Trời bào mòn từ rất lâu, vào thời hành tinh này nhiều khả năng còn nước ở dạng lỏng.
Ý tưởng của NASA cũng đã có một phép so sánh khá thuyết phục. Tàu MMX của cơ quan vũ trụ Nhật Bản JAXA phóng vào ngày 20/10, nằm gọn trong cửa sổ phóng hiện tại và dùng chính phương pháp Hohmann Transfer, đang hướng tới Phobos và Deimos, hai mặt trăng của sao Hỏa. MMX dự kiến tới nơi vào tháng 8 năm sau, chỉ sớm hơn Escapade vài tuần. Vì Escapade thực hiện cú bay ngang vào ngày 9/11, khoảng hai tuần sau khi MMX rời bệ phóng, nên thời gian đi của hai bên gần như tương đương và điều đó cho thấy chiến lược quỹ đạo của NASA không hề thua cách phóng truyền thống.
Migovi thấy giá trị lớn nhất của Escapade nằm ở việc nó gỡ bớt ràng buộc về lịch phóng, vì cơ quan vũ trụ nào cũng có thể đưa tàu lên quỹ đạo khi đã sẵn sàng rồi để lực hấp dẫn Trái Đất lo phần còn lại, thay vì canh một mốc hai năm mới có một lần. Nhận định này có cơ sở từ chính con số đã công bố: MMX phóng trong cửa sổ chuẩn vẫn chỉ đến sớm hơn Escapade vài tuần dù Escapade bắt đầu cú tăng tốc sau đó cỡ hai tuần. Tuy vậy, chiến lược này mới được chứng minh ở khâu xuất phát, còn kết quả thật sự phải chờ đến lúc hai tàu vào quỹ đạo sao Hỏa vào đầu tháng 9 năm sau. Nếu bạn theo dõi chuyện chinh phục không gian, đó là mốc đáng để ý nhất.
Nguồn: CNET
Kiểm duyệt bởi: Hero Association








