Trung Quốc trừng phạt các công ty bán dẫn Mỹ, 'ưu ái' chip từ Đài Loan

Vừa có tiếng, vừa có miếng.

Cuộc chiến thuế giữa Mỹ vs. Trung Quốc vừa có một diễn biến mới. Mới đây, Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Trung Quốc (CSIA) vừa đưa ra một bảng hướng dẫn mới. Trong đó, CSIA chỉ thị nguyên tắc để phân biệt "nguồn gốc xuất xứ" một linh kiện điện tử bất kỳ, để xem xét chúng có bị áp thuế trả đũa 125% mà nước này đang áp dụng cho hàng hoá đến từ Mỹ hay không.

Cụ thể theo hướng dẫn của CSIA, "nguồn gốc xuất xứ" của con chip (linh kiện IC) được căn cứ theo nơi mà tấm wafer được gia công, không phân biệt nguồn gốc bản thiết kế hay nơi đóng gói thành phẩm. Đây là điểm khác biệt căn bản với quy định hiện hành của Mỹ. Với chính quyền Donald Trump hiện tại, "nguồn gốc xuất xứ" được định nghĩa là nơi xảy ra quá trình thay đổi cuối cùng, với linh kiện điện tử thường là nơi đóng gói.

Lấy ví dụ nếu thanh RAM được thiết kế ở Mỹ, gia công wafer ở Hàn hay Nhật, nhưng kiểm định đóng gói ở Trung Quốc. Thì với luật Mỹ, thanh RAM đó được xem là hàng Trung Quốc. Còn với quy định mới từ CSIA, nó được xem là sản phẩm từ Nhật/Hàn.

Nhưng quy định thế này thì có gì quan trọng? Với Trung Quốc nó thực hiện được 2 mục đích.

Trước hết, các wafer sản xuất tại Đài Loan sẽ không bị đánh thuế. Lẽ dễ hiểu vì... Trung Quốc luôn xem Đài Loan là một phần lãnh thổ - có ai đánh thuế nhập khẩu "người nhà" không? Có nghĩa TSMC, UMC, Vanguard... những công ty nào đang có fab ở Đài Loan sẽ được miễn trừ mức thuế 125%. Nói cách khác chip của họ sẽ dễ tìm kiếm thị trường ở Đại lục hơn. Ngoài ra cách tính thuế này còn để các công ty ngoại bang này ngầm hiểu "Đài Loan là của Trung Quốc", một đòn hiệu quả cả kinh tế lẫn chính trị.

Sau đó là các hãng chip Mỹ như Apple, AMD, NVIDIA, Intel, Qualcomm... sẽ đối diện với 2 lựa chọn. Hoặc họ chọn đối tác ở Đài Loan để sản xuất chip để "né" mức thuế 125%; hoặc chọn đối tác ở Mỹ để "né" con số 145%. Tuy vậy, mới đây chính quyền Trump vừa áp thuế riêng cho smartphone, laptop, đồ điện tử (trên lý thuyết sẽ thấp hơn 145%). Chi tiết này phần nào có thể sẽ khiến các công ty Mỹ chọn Đài Loan như là giải pháp "hợp lý" hơn để gia công chip. Tất nhiên vẫn còn lựa chọn thứ 3 là các công ty trên chọn 2 nguồn cung ứng wafer khác nhau - tuỳ theo chiến lược kinh doanh đánh giá sức mua của thị trường Mỹ là bao nhiêu và phần còn lại của thế giới là bao nhiêu, để "lựa cơm gắp mắm".

Hướng dẫn cách xác định "nguồn gốc xuất xứ" linh kiện IC của CSIA

Nhưng tổng thể mà nói, bước đi này của chính quyền Bắc Kinh tỏ ra khôn ngoan hơn khi vừa "kéo" Đài Loan về gần mình hơn, vừa giúp chuỗi cung ứng nội địa vận hành trôi chảy hơn. Các hãng thiết kế chip ở Đại lục có thể đặt hàng TSMC hay UMC gia công để bù cho phần sản lượng bị thiếu hụt do lệnh cấm vận của Mỹ. Còn các công ty Đài Loan như TSMC, cái khó lúc này là họ sẽ chấp nhận bị chính quyền Mỹ trừng phạt hay không? Nói cho cùng nếu chỉ đóng phạt là xong thì âu nó cũng có thể xem là một phần chi phí vận hành. Quan trọng hơn là nếu khách hàng từ Đại lục sẵn sàng "nhường cơm xẻ áo" giống như họ từng chấp nhận mua chip NVIDIA với giá trên trời thì...