Tập đoàn chip x86 lớn nhất hành tinh vừa tìm được thuyền trưởng mới - dân châu Á có làm nên chuyện?

Ngày hôm nay, ban lãnh đạo Intel chính thức công bố nhân vật sẽ lèo lái công ty này vào kỷ nguyên mới - Lip-Bu Tan. Người đàn ông 65 tuổi gốc Á sẽ đảm nhiệm vị trí CEO Intel từ ngày 18/3 tới, chính thức thay thế 2 đồng-CEO-lâm-thời là David Zinsner và Michelle Johnston Holthaus. David và Michelle sẽ quay về vị trí cũ là CFO và CEO của Intel Products, như họ đã từng đảm nhiệm trước khi cựu CEO Intel, Pat Gelsinger, vừa từ chức hồi năm ngoái.

Tân CEO Lip-Bu Tan của Intel

Frank D. Yeary, người giữ vai trò chủ tịch hội đồng quản trị lâm thời kiêm tìm kiếm CEO mới cho Intel, nói về nhân vật mới: "Lip-Bu là một lãnh đạo xuất sắc mang trong mình nhiều năng lực chuyên môn trong giới công nghệ, sở hữu mối quan hệ sâu và rộng khắp trên toàn bộ hệ sinh thái gia công và sản phẩm, cũng như một lịch sử dài được công nhận trong việc tạo ra các giá trị cổ đông mong muốn, chính là thứ Intel cần ở CEO kế nhiệm. Trong suốt lịch sử lâu dài và đáng kể của mình, ông được tôn trọng như là một nhà cách tân người luôn đặt khách hàng ở trung tâm mọi thứ, ông mang lại nhiều giải pháp khác nhau để chiến thắng thị trường và xây dựng nền văn hoá hiệu suất cao để đạt được thành công".

Profile "khủng"

Nhưng Lip-Bu Tan là ai và tại sao ông được đánh giá cao đến vậy? Trước hết cần nói rằng tuy "gốc gác" không phải Intel Insider như Pat Gelsinger, nhưng profile của Lip-Bu cực kỳ "khủng".

Về học vấn, Lip-Bu hiện có 3 văn bằng. Một bằng Cử nhân Khoa học về Vật lý do ĐH Kỹ thuật Nanyang (Singapore) cấp. Một bằng Thạc sỹ Khoa học về Kỹ thuật Hạt nhân do Học viện Công nghệ Massachusetts (Mỹ) cấp. Và một bằng Thạc sỹ Quản trị Kinh doanh của ĐH San Francisco (Mỹ). Trong 2022, Lip-Bu còn được trao giải thưởng Robert N. Noyce, vốn là giải danh giá nhất của Hiệp hội Công nghệ Bán dẫn (Mỹ). Nên có thể nói ông là người "văn võ toàn tài" (kinh tế lẫn kỹ thuật).

Phần mềm thiết kế chip là sản phẩm chủ lực của Cadence

Ngoài học vấn thì sự nghiệp của Lip-Bu cũng "hoành tráng" không kém. Vị trí "gần" với đặc thù của Intel nhất mà ông từng làm là CEO Cadence Design Systems (2009 - 2021). Nếu như bạn chưa biết, Cadence là một trong vài công ty chuyên cung cấp công cụ thiết kế chip đứng đầu thế giới. Nếu ASML là hãng sản xuất ra "lò nướng chip" thì Cadence là nơi "bán giáo án công thức làm chip". Cadence làm việc sâu sát với Intel Foundry, TSMC, Samsung Foundry... để tối ưu phần mềm của mình sao cho chúng tương thích cao nhất với từng dây chuyền bán dẫn (của từng công ty). Trên thực tế, Lip-Bu là người trực tiếp cung cấp phần mềm thiết kế cho Intel và từng là thành viên hội đồng quản trị của tập đoàn này.

Ngoài ra, Lip-Bu còn là thành viên hội đồng quản trị của Hewlett Packard Enterprise (mảng doanh nghiệp và siêu máy tính) cũng như là SoftBank Group. Ông cũng là chủ tịch của Walden International, một công ty chuyên đầu tư vốn mạo hiểm có trụ sở tại San Francisco (Mỹ), đồng thời cũng là một thành viên của Schneider Electric.

"Loạn thần" được công nhận?

Công cuộc "tìm kiếm nhân tài" của Intel với Lip-Bu thực tế không phải kiểu "headhunter". Vì Lip-Bu và hội đồng quản trị (hiện tại) của Intel vốn chả lạ lùng gì nhau. Lip-Bu đã từng là thành viên của hội này từ tháng 9/2022.

Vấn đề ở chỗ Lip-Bu Tan và Pat Gelsinger (chủ tịch hội đồng quản trị Intel lúc bấy giờ) có không ít lần "va chạm". Không rõ đã xảy ra những mâu thuẫn gì nhưng tới cuối tháng 8/2024 thì Lip-Bu "dứt áo ra đi". Điều thú vị là 3 tháng sau đó thì Pat cũng "khăn gói quả mướp" rời nhiệm sở.

Trong phát ngôn chính thức với Intel, Lip-Bu cho biết mình nghỉ việc vì "lý do cá nhân dựa trên nhu cầu cần sắp xếp lại những lời cam kết khác nhau, và tôi vẫn dành sự hỗ trợ tích cực cho công ty lẫn các công việc quan trọng". Song khi trao đổi với Reuters, Lip-Bu thể hiện sự mệt mỏi trước "số nhân lực quá thừa thãi của công ty Mỹ, nền văn hoá ngại rủi ro cũng như chiến lược yếu kém về AI".

Lip-Bu Tan và Pat Gelsinger tại buổi trao giải thưởng Robert N. Noyce của Hiệp hội Công nghệ Bán dẫn (Mỹ)

Thời điểm Lip-Bu rời khỏi Intel cũng là lúc tình hình kinh doanh của tập đoàn này đang tệ hơn khi nào hết. Được biết hồi tháng 10/2023, ông được hội đồng quản trị Intel giao trọng trách giám sát việc sản xuất. Lip-Bu rời đi không lâu sau khi công ty này quyết định sa thải 15.000 nhân sự.

Một chi tiết thú vị là hồi đầu 2025 này, Celestial AI công bố chọn Lip-Bu Tan làm thành viên hội đồng quản trị. Sản phẩm của Celestial AI là nền tảng công nghệ liên kết dựa trên tín hiệu quang học Photonic Fabric. Trong sự bùng nổ của AI, tín hiệu quang học được xem là giải pháp để giải quyết vấn đề độ trễ khi trao đổi dữ liệu giữa các node điện toán nằm ở xa nhau, nơi là tín hiệu dây đồng (Cu) bị suy giảm nghiêm trọng.

Dựa trên những gì đã xảy ra như thế, chúng ta có thể đoán bừa rằng Lip-Bu và Pat có khá nhiều bất đồng quan điểm về chiến lược phát triển. Nhưng dù gì Lip-Bu cũng là "người ngoài", "kẻ tới sau", nên tiếng nói của ông bị "lép vế" trước cựu binh Intel đã có hàng chục năm cống hiến. Giờ đây khi chiếc ghế Games of Thrones đã vắng bóng, cũng là lúc Lip-Bu có thể trở về thực hiện dự tính của mình. Chưa rõ con đường của Lip-Bu như thế nào nhưng có tin cho hay trước khi quay trở về, ông đã gửi thư cho nhân viên Intel rằng tân CEO này sẽ không chia đôi mảng thiết kế và sản xuất như các tin đồn trước.