Liên tiếp các sự cố xoay quanh dòng card Blackwell (BW) dành cho game khiến nhiều người cảm thấy thất vọng.

Ra mắt cách đây hơn 1 tháng, dòng card GeForce RTX 50 đã thiết lập một kỷ lục mới về sức mạnh đồ hoạ. Chúng được các trang công nghệ đánh giá cao về những tính năng ưu việt hơn so với các sản phẩm cũ. Tuy vậy, những điểm tốt hơn này dần dần trở nên lu mờ trước hàng loạt các vấn đề phát sinh. Trong suốt cả tháng qua, liên tiếp những sự cố có thể xem là "không chấp nhận" được với một sản phẩm công nghệ có giá gần 2000 USD này.

Có tiền chưa chắc đã mua được

Đúng ra mà nói thì chỉ model cao cấp nhất, RTX 5090, là có cái giá cắt cổ trên. 2 đại diện sau đó là RTX 5080 và RTX 5070 Ti "nhẹ nhàng" hơn ở mức 1000 và 750 USD. Dù không đắt tiền bằng nhiều người đã thấy ngao ngán khi card đồ hoạ ngày càng đắt đỏ hơn trước. 10 năm trước 1000 USD là đủ để sắm một cỗ PC chơi game "cũng ra gì và này nọ" nhưng hôm nay, bạn chỉ mua được một chiếc card đồ hoạ. Dĩ nhiên bạn có thể đổ thừa cho lạm phát trượt giá này kia song mức tăng giá của NVIDIA thực sự quá đáng so với tiền lương của nhiều người.

RTX 50 nhanh chóng "bốc hơi" ngay sau khi được chào bán

Nhưng chỉ giá đề xuất (MSRP) cao không thì cũng không phải chuyện mới. Dù gì NVIDIA cũng đã bán đắt từ các đời card trước đó. Nhưng từ trước khi RTX 50 chính thức ra mắt, đã có thông tin về sự khan hàng. Kết hợp với hiện tượng gian thương gom hàng đã có bao lâu nay, NVIDIA thậm chí còn tung ra chương trình "đặt gạch" Verified Priority Access cho một số người dùng "may mắn" ở Mỹ. Cụ thể họ sẽ được mua phiên bản Founders Edition do NVIDIA sản xuất riêng với số tiền đúng theo giá MSRP của hãng. Dù vậy, chương trình này chỉ có tại Mỹ nên người dùng ở các nơi khác vẫn buộc phải tìm tới các cửa hàng PC khác.

Nhưng dù đã mất công chờ đợi đến vậy, ngày RTX 50 chính thức ra mắt bị xem là buổi ra mắt "giấy" (paper lauch) vì chả có shop nào đã có hàng để bán cả. Phải hơn cả tuần sau thì kho mới có hàng và chúng cũng nhanh chóng biến mất trong vòng ít phút! Tại nhiều quốc gia trên thế giới, thậm chí thời gian chờ nhập hàng kéo dài từ vài tuần tới vài tháng (tuỳ theo model). Thậm chí riêng RTX 5090, Overclockers UK cho biết họ đã dừng việc "đặt gạch", vì quá trình chờ có hàng lên tận 14 tuần, tức hơn 1/4 năm trời!

RTX 5080 trong kho của Newegg, có thể thấy chiếc xe nâng hàng ở gần đấy

Chỉ mua hàng thôi đã vất vả như chơi xổ số. Nhưng hàng cầm trong tay rồi có chắc đã an yên?

BSOD hoặc màn hình đen

Bỏ hàng ngàn USD ra sở hữu sản phẩm công nghệ mới nhất hành tinh, hầu như ai cũng háo hức khi nhận được món hàng trong tay, muốn bóc ra ngay và "chiến". Nhưng càng háo hức ban đầu bao nhiêu thì càng dễ "sụp" khi mọi thứ không như ý bấy nhiêu. Hàng loạt người dùng báo cáo về các sự cố cài driver xong là mất tín hiệu, màn hình đen thui, Windows không nhận diện được card nữa, vân vân và mây mây... Nói cách khác là chỉ dùng để xem phim, lướt web còn không được nữa nói gì tới chơi game?

Những người dùng không may bắt đầu từ háo hức chuyển sang chế độ loay hoay tìm cách để mọi thứ bình thường (đáng ra là nó phải thế). Phần lớn đề xuất là chuyển tốc độ khe PCIe từ 5.0 về 4.0. Và nếu chẳng may chiếc card SSD M.2 của bạn đang "share" chung lane PCIe với card đồ hoạ thì vấn đề còn đau đầu nữa. Cài lại Windows được xem là một giải pháp khác (nói riêng - rất lâu rồi mình không cài lại Windows vì mọi thứ chạy rất ổn định, nếu phải cài lại thì đồng bộ dữ liệu với app quả thực là ác mộng!).

Một người dùng thể hiện sự tuyệt vọng khi tìm cách khắc phục hiện tượng màn hình đen

Ngoài ra lại có hướng khắc phục khác là tìm một màn hình PC có cổng DisplayPort và thử "chơi lô tô" với lần lượt các cổng DisplayPort/HDMI, biết đâu "may mắn" lên hình thì sao! Thậm chí có hiện tượng "dở khóc dở cười" là nếu màn hình của bạn chạy trên 60 Hz (144 hay 240 Hz chuyên game chẳng hạn) thì hãy giảm về 60 Hz, chắc hình sẽ lên đấy! Nhưng sắm con card 2000 USD với màn hình 240 Hz để cày game mà phải "hạ cấp" về "nông dân" thì...

Có những tình huống nữa là hình lên bình thường nhưng sleep máy xong mở lại thì mất hình...

Dù sao thì hiện tượng hình không lên chủ yếu được cho nằm trong driver sản phẩm (liên quan tới display engine). Mà driver là phần mềm có thể khắc phục bằng cách chờ driver tốt hơn. NVIDIA vừa mới đây tung ra bản GeForce 572.60 WHQL được cho đã khắc phục vấn đề màn hình đen lẫn BSOD. Tuy vậy driver này chủ yếu sửa lỗi cho GeForce RTX 50 nên nếu đang dùng card đời cũ thì bạn chưa nên "đụng vào". Vì có thông tin một vài driver trước đó (ra cùng RTX 50) cũng làm "mất hình" cả card cũ...

Tới lỗi phần cứng

Driver hay BIOS nói cho cùng vẫn là lỗi "mềm", người dùng có thể tự khắc phục được. Nhưng là phần cứng thì trừ phi bạn là chuyên gia công nghệ, kỹ sư điện tử... còn không bạn chỉ có thể chờ gửi sản phẩm lại hãng (RMA) để chờ kết quả. Và với tình trạng xếp hàng 14 tuần lễ còn chưa chắc nhận được card mới thì... chúc bạn "chơi lô tô" may mắn!

Sự cố phần cứng đầu tiên tuy không hẳn lỗi của NVIDIA nhưng vẫn đến từ cọng cáp 12VHPWR hiện chỉ duy nhất hãng này sử dụng. Cụ thể đã có vài người dùng RTX 5090 báo cáo tình trạng cháy cáp khi đang sử dụng thiết bị. Như trường hợp người dùng Reddit ivan6953, tuy cọng cáp 12VHPWR là của hãng thứ 3 sản xuất song anh cho biết nó đã dùng tốt trên chiếc card RTX 4090 FE suốt 2 năm trời. Và cọng cáp này được biết đáp ứng tiêu chuẩn ATX 3.0/PCIe 5.0 cũng như công suất 600W dành cho RTX 5090. ivan6953 đã gắn nó rất cẩn thận khi mua được chiếc card mới. Song khi chơi Battlefield 5 với mức tải hơn 500W thì mùi khét xuất hiện...

Một cọng cáp nhỏ bé nhưng phải tải tới 600W điện, còn nhiều hơn cả nồi cơm điện gia đình

Một trường hợp tương tự khác cũng xảy ra với nguyên nhân gần giống là chiếc cáp và PSU của anh ta vẫn chạy tốt trên card cũ, nhưng khi cắm vào RTX 5090 thì hiện tượng cháy chân xuất hiện. "May" cho anh là phần cháy nằm ở bên PSU còn VGA không làm sao. Lý do được đưa ra có thể do cáp được tháo ra gắn vào nhiều lần, hoặc do setup máy làm cong vênh, méo mó... dẫn tới vị trí tiếp xúc không còn được như ban đầu. Nên dù lỗi không trực tiếp từ sản phẩm của NVIDIA, nhưng nó đặt ra vấn đề "hao mòn linh kiện". Điều đáng nói chỉ cọng cáp 12VHPWR này gặp các trục trặc như vậy. Còn cổng PCIe 6 chân, 8 chân mà Intel và AMD vẫn dùng cả chục năm qua chẳng làm sao...

Trường hợp nếu bạn thực sự muốn sắm RTX 50, hãy nghiên cứu kỹ vấn đề điện đóm trước khi click chuột mua hàng.

Bỏ 2000 USD ra một sản phẩm công nghệ hàng đầu nhưng chất lượng thì...

Song một sự cố khác nghiêm trọng hơn kể cả bạn có là kỹ sư điện cũng đành bó tay chính là chất lượng GPU. Bạn có thể cũng đã biết, nhiều chiếc card RTX 50 có số lượng ROP thấp hơn thực tế. Số báo cáo từ người dùng nhiều tới mức NVIDIA buộc phải tiến hành điều tra và hãng đã xác nhận tất cả các model RTX 50 (5090, 5090D, 5080 và 5070 Ti) đều gặp sự cố. "Chúng tôi đã xác định một vấn đề hiếm ảnh hưởng tới 0.5% số các GPU RTX 50 rằng chúng có ít ROP hơn thông số chính thức. Trung bình hiệu năng đồ hoạ bị giảm đi 4%, không có ảnh hưởng tới năng lực điện toán hoặc AI. Những người dùng bị ảnh hưởng có thể liên hệ với nhà sản xuất card để thay thế. Hiện vấn đề sản xuất đã được khắc phục".

Chuyện gì đã/đang xảy ra?

Có thể nói NVIDIA là một trong những công ty sản xuất GPU gần lâu đời nhất hành tinh (trước đó còn S3 Graphics, 3dfx, ATI). Công ty này tồn tại hơn 3 thập kỷ nên không thể nói họ không biết làm card đồ hoạ như thế nào. Tất nhiên trong lịch sử của NVIDIA cũng từng không ít lần gặp scandal về GPU. Còn nhớ hơn 10 năm trước, lúc GTX 480 (Fermi) ra đời, đã có meme châm biếm chiếc card này thừa khả năng rán trứng vì quá nhiệt. Nhưng các sự số này suy cho cùng cũng không quá nghiêm trọng vì sản phẩm vẫn chạy được.

GTX 480 một thời từng là đề tài meme trên các diễn đàn công nghệ

Còn loạt sự cố RTX 50 lần này không thuần tuý chỉ là một vấn đề. Có thể nói Blackwell không phải một kiến trúc mới toanh. Giờ này năm ngoái, Jensen đang chuẩn bị chào hàng GB200 trước cả thế giới. Công ty này đã có cả năm trời để thiết kế, chỉnh sửa, nâng cấp sản phẩm. Tất nhiên RTX 50 không dựa trên GB200 (con chip "xịn xò" này chỉ dùng cho các server đắt tiền) nhưng về cơ bản, chúng vẫn chia sẻ cùng kiến trúc. Và trong tất cả những công ty sản xuất card đồ hoạ (đang tồn tại) trên thế giới, NVIDIA được xem là hãng có driver ổn định nhất (đứng sau là AMD và Intel). Số lượng lập trình viên đông đảo cùng quan hệ tốt với các game studio là vũ khí giúp công ty này có được tín nhiệm cao với cộng đồng gamer.

Vậy chuyện gì đã xảy ra với RTX 50?

Gamers Nexus (GN), một trong những kênh chuyên về card đồ hoạ, đến mức phải ra một clip có tên "Thảm hoạ GTX 50". Nội dung clip nói về nỗi thất vọng tràn ngập với dòng card mới này. Trong đó, có một điểm nhấn quan trọng nhất là quy trình QA/QC sản phẩm. Cụ thể GN đã từng tham quan một nhà sản xuất card đồ hoạ, nơi đối tác AIB nhận GPU từ NVIDIA để gắn vào sản phẩm của họ. Trong đó có tới 2 công cụ được sử dụng để kiểm định sản phẩm, 1 của hãng AIB và 1 do NVIDIA cung cấp.

Tất nhiên ta có thể nói rằng các AIB không thực sự để tâm con chip mà họ nhận được có thông số chính xác là thế nào. Chỉ cần chip hàn vô board chạy tốt, cài driver chạy tốt, lên hình tốt, chạy game tốt là được. Vì cơ bản người quyết định cấu hình chip là NVIDIA, không phải AIB. Nên bằng cách nào đó GPU bị thiếu ROP mà vẫn được đóng mác QC Passed thì câu hỏi xin dành cho NVIDIA. Theo phân tích của GN, chỉ có 2 khả năng. (1) là kỹ năng test kém cỏi và (2) là... cố tình (biết mà vẫn làm).

Nói đi nói lại, để ra được con số 0.5% sản lượng gặp trục trặc, dựa vào đâu để có, thì chỉ mình NVIDIA biết...

Game PC - Con cưng thành con ghẻ?

Mới đây nhất, NVIDIA vừa công bố báo cáo tài chính Q4 vừa qua. Chi tiết đáng kể nhất là doanh thu từ mảng server (chip AI) lên tới 35.6 tỷ. Trong khi doanh thu toàn bộ là 39.3 tỷ. Tức chip AI đóng góp tới 90% số tiền công ty này kiếm được! Tính nguyên 2024, chip AI mang về tới 115.2 trên tổng số 130.5 tỷ USD!

Còn 1 năm trước, công ty này kiếm được gần 61 tỷ USD. 2021-2022, mỗi năm gần đạt 27 tỷ. Đây cũng là giai đoạn mà NVIDIA bắt đầu làm mưa làm gió trước sự bùng nổ của AI.

Nhưng bạn có biết rằng từng có thời kỳ cả quý của công ty này kiếm chưa được 1 tỷ USD?

Doanh thu từ game quá bé nhỏ so với AI trong 2024 của NVIDIA

Người ta "có trăng quên đèn"...

Cụ thể trước giai đoạn tiền số (crypto) bùng nổ, nhà nhà "đào coin", người người "cày ruộng", cần câu cơm chính của NVIDIA vẫn là card đồ hoạ "chỉ để" chơi game (còn có Quadro nhưng không nhiều). Tăng trưởng của công ty này vẫn diễn ra nhưng tương đối đều đặn (có lúc lên lúc xuống) loanh quanh 4 tỷ USD/năm. Game mà cụ thể hơn là game PC chính là linh hồn cho công ty này. Dĩ nhiên cái gì nuôi anh sống thì anh phải chăm chút cho nó. Tối ưu game, tối ưu driver, QC/QA đàng hoàng đầy đủ, hàng nhập đầy kho rồi mới chính thức ra mắt...

Nhưng giờ đây cái nồi cơm gia đình đó trở nên quá bé nhỏ trước cái nồi công nghiệp AI. Hiện tượng thiếu ROP, display engine âu cũng vì chúng không phục vụ cho AI (mình sẽ phân tích rõ hơn trong bài kiến trúc). Những gì quan trọng trong mắt Jensen lúc này là tensor core, neural network, AI compute chứ không phải rasterizing. Dù sao con card 2000 USD cũng có là gì so với cỗ server 3 triệu USD? Mất đi 4% hiệu năng đồ hoạ thì mấy người dùng có trình độ để nhận ra đâu mà? Căn bản sự cạnh tranh cũng không có, anh không mua thì có đầy người mua...

Thực tế RTX 50 còn một scandal tuy không đáng kể nhưng cũng thể hiện sự thờ ơ hời hợt của NVIDIA khi đóng gói hàng hoá. Một người dùng sau khi đặt mua chiếc card RTX 5080 từ CHÍNH WEB NVIDIA đã nhận được sản phẩm đóng mác... 5090. Dù rằng khi kiểm tra đủ kiểu bằng cách công cụ thì chiếc card này rõ là 5080 thật nhưng cái dòng chữ in trên vỏ thì không lẫn đi đâu được.

Dân chơi game PC, thôi thì biết thân biết phận đi...