Chính quyền Trump đánh giá lại CHIPS Act, có rủi ro chậm thanh toán trợ cấp

Không rõ liệu có gì thay đổi so với nhiệm kỳ của Biden không, nhưng nhiều quan ngại đã xuất hiện.

Có một điều chắc chắn khi nói về chính quyền của Donald Trump đó là "không có gì chắc chắn". Mọi thứ hoàn toàn có thể thay đổi ngay cả khi trước đó đã có văn bản với chữ ký rõ ràng được đăng tải trên cái phương tiện truyền thông. Như mức thuế áp dụng cho hàng hoá của Canada và Mexico là ví dụ. Chỉ vài hôm sau chúng ta lại có tin mới ngược lại những gì đã tuyên bố.

Còn mới đây, theo ghi nhận của Reuters, Nhà Trắng 2025 đang muốn đánh giá lại các điều khoản của bộ luật CHIPS and Science Act mà chính quyền tiền nhiệm thông qua. Mục đích được nêu ra là xem xét lại các điều kiện để các công ty được nhận trợ cấp chính phủ. Vầng, nghe rất giống DOGE!

Leah Peng, phát ngôn viên của GlobalWafers chia sẻ: "Văn phòng Chương trình CHIPS nói với chúng tôi rằng một số điều kiện không phù hợp với các chỉ thị và yêu cầu của tổng thống Trump hiện đang được đánh giá lại cho tất cả các thoả thuận trợ cấp trực tiếp từ chính phủ". Vấn đề ở chỗ, không ai thực sự rõ các điều kiện mà chính quyền mới muốn đánh giá lại là gì. Và đây là điều làm nhiều người quan ngại.

David Isaacs, phó chủ tịch Quan hệ Chính phủ của Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Mỹ (SIA), nói với Reuters: "Điều quan trọng đối với cả kích thích nghiên cứu lẫn sản xuất là các chương trình phải được tiến hành mà không bị ngắt quãng. Và chúng tôi rất sẵn sàng làm việc với ứng viên Thư ký Thương mại Lutnick cũng như các thành viên khác trong nội các của Trump để điều tiết mượt mà các yêu cầu chương trình và đạt được mục tiêu chung nhằm củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ về công nghệ chip".

Nhìn chung không ai thật sự rõ sẽ có gì thay đổi trong các điều kiện của chính quyền Trump để nhận trợ cấp (có thể là chả có gì thay đổi cả), song điều chắc chắn là quá trình giải ngân sẽ chậm diễn ra hơn, một khi chương trình này bị ngưng để đánh giá lại. Trong kinh doanh mà nói, "thời gian là tiền bạc". Một khi đã lên dự án để xây dựng, mở rộng, mua sắm, nâng cấp trang thiết bị, các doanh nghiệp đều phải dự toán ngân sách trong quý này cần chi bao nhiêu, quý tới bao nhiêu, thuê bao nhiêu nhân công, tuyển bao nhiêu thợ... Và chủ chốt nhất là dòng tiền chảy đến từ đâu?

Bản thân CHIPS Act theo mục tiêu ban đầu là cung cấp các khoản trợ cấp liên bang, vay vốn ngân hàng có ưu đãi lãi suất nhằm khuyến khích các công ty như Intel, TSMC, Samsung, Micron... "an tâm lập nghiệp". Dĩ nhiên từng công ty cũng phải tự đánh giá năng lực tài chính tự có là bao nhiêu. Nhưng chính phủ đã cho tội gì không hưởng? Vấn đề nảy sinh ở chỗ nếu dự toán ngân sách đã tính phần trợ cấp mà quý này đáng lẽ sẽ nhận được, nay chính quyền mới đóng băng hoặc thanh toán chậm khoản trên, vậy doanh nghiệp sẽ phải làm sao để cân bằng ngân sách?

Cần nói thêm nhiều công ty chip tham gia CHIPS Act có nhà máy ở nhiều nơi trên thế giới, rõ nhất như Intel hay TSMC. Việc đầu tư sản xuất của họ không nằm ở riêng Mỹ mà còn ở các nước khác. Như Intel đang có dự án nâng cấp nhà máy ở châu Âu tới 33 tỷ EUR. Còn TSMC trong buổi họp cổ đông mới nhất cho biết sẽ chi tiếp 17 tỷ USD để mở rộng sản xuất, nhưng không đả động gì tới Mỹ. Mà đã không phải ở Mỹ thì không thể hiện tinh thần MAGA của Trump. Và rất có rủi ro các khoản trợ cấp trên sẽ không được thông qua nữa.

Cách đây không lâu, Trump từng đe doạ áp thuế để kéo các công ty chip quay về Mỹ. Vị tổng thống này cũng thể hiện rõ quan điểm "dislike" cách người tiền nhiệm "cho tiền doanh nghiệp". "Chúng ta không muốn biếu không cho họ hàng tỷ dollar như cái chương trình lố bịch mà Biden đã đem tặng mọi người hàng tỷ dollar. Họ đã có hàng tỷ dollar rồi. Họ không cần tiền nữa. Họ cần động lực. Và cái động lực mà họ sẽ cần là trả 25%, 50% hoặc thậm chí là 100% thuế". Nói cách khác, các công ty này nên làm quen với việc "thóc đâu mà đãi gà rừng đi"...