Việc tận dụng thiết bị công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) là chìa khóa để người dân chuyển từ thế bị động chữa bệnh sang chủ động phòng ngừa ngay từ trong không gian sống thường ngày.

Dữ liệu và tư duy phòng bệnh chủ động

Nhân dịp Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4), buổi toạ đàm mang tên "Bác sĩ số kiến tạo tương lai - Khỏe mạnh cùng AI" đã được Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV) phát sóng. Sự kiện quy tụ nhiều gương mặt đáng chú ý như Tiến sĩ Mai Thị Nữ từ Bộ Y tế, giới truyền thông và đại diện hãng công nghệ Samsung. Trọng tâm của tọa đàm xoay quanh câu chuyện dịch chuyển tư duy từ "đợi bệnh mới chữa" sang "chủ động phòng ngừa". Đây cũng là định hướng chiến lược trọng điểm trong năm 2026 của toàn ngành y tế.

Nhìn vào thực tế, thể trạng của dân Việt Nam hiện nay đang có những con số đáng báo động. Dữ liệu khảo sát cho thấy người trưởng thành ở nước ta hiện chỉ chợp mắt trung bình khoảng 6 giờ 59 phút mỗi đêm, khá thấp so với mốc tiêu chuẩn từ 7 đến 9 giờ. Thêm vào đó, tỷ lệ người dân gặp căng thẳng tâm lý (stress) dao động ở mức 30 - 41%, cao hơn hẳn mặt bằng chung 20 - 29% của khu vực Đông Nam Á. Vấn đề chủ yếu ở đây là khoảng cách giữa việc nhận thức được mức độ nghiêm trọng và việc thực sự bắt tay vào hành động cải thiện sức khỏe vẫn còn quá lớn.

Dưới góc độ quản lý, Tiến sĩ Mai Thị Nữ nhận định trí tuệ nhân tạo đang đóng vai trò cực kỳ thiết thực trong việc hỗ trợ khâu chẩn đoán, giúp y bác sĩ bớt việc lặt vặt để tập trung thời gian điều trị cho người bệnh. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất khi phổ cập công nghệ cho người dân nằm ở lượng dữ liệu thô quá khổng lồ. Việc thiếu đi các bộ lọc thông minh khiến người dùng dễ bị "ngợp", không biết phải xài những thông số đó như thế nào để tinh chỉnh thói quen sinh hoạt cho đúng chuẩn.

Giải pháp phần cứng và hệ sinh thái smarthome

Để giải quyết vấn đề, các ông lớn phần cứng đang tìm cách đem AI xuống thiết bị cá nhân để tự động hóa khâu đọc hiểu. Thay vì chỉ hiển thị nhịp tim hay số bước chân, các dòng smartwatch thế hệ mới khi kết nối với ứng dụng quản lý (như Samsung Health) sẽ tự động phân tích dữ liệu, tiếp đó đưa ra những gợi ý hành động cực kỳ cụ thể cho người đeo. Hướng đi này giúp các thiết bị đeo tay thoát cái mác đồ trang trí, trở thành công cụ giám sát thể trạng thực thụ, liên tục bám sát nhịp sinh học của người dùng mỗi ngày.

Không dừng lại ở mấy món đồ nhỏ gọn, xu hướng hiện tại là nhúng thẳng trải nghiệm sức khỏe vào toàn bộ hệ sinh thái smarthome. Thông qua các nền tảng điều khiển nhà thông minh như SmartThings, bạn có thể xài smartphone để tự động hóa môi trường sống xung quanh. Chỉ cần 1 chạm, bạn dư sức lên lịch cho máy lạnh tự chỉnh nhiệt độ, gọi robot hút bụi ra dọn dẹp hay lướt xem tủ lạnh còn đồ ăn gì để AI tự lên thực đơn lành mạnh. Sự liên kết chặt chẽ này biến dàn đồ điện gia dụng từ những cái máy chạy độc lập thành mạng lưới chăm sóc khép kín cho cả gia đình.

Những nỗ lực cá nhân hóa phần cứng này tỏ ra rất ăn khớp với nhịp chuyển đổi số của hệ thống y tế quốc gia. Đi cùng với phong trào phòng bệnh chủ động, Bộ Y tế hiện đang đẩy mạnh việc tích hợp sổ sức khoẻ điện tử và dữ liệu khám chữa bệnh cá nhân lên ứng dụng định danh VNeID. Nhờ đồng bộ hóa nền tảng dữ liệu từ cấp độ sinh hoạt thường ngày cho đến hệ thống quản lý nhà nước, tấm lưới giám sát y tế toàn diện đã hình thành, giúp phát hiện sớm các rủi ro bệnh tật ngay từ trong trứng nước.